Dlaczego włosy siwieją?
Spis treści
Włosy siwieją, ponieważ w mieszkach włosowych zmniejsza się lub zanika produkcja melaniny — barwnika nadawanego włosom podczas wzrostu. Najczęściej jest to naturalny proces związany z wiekiem i predyspozycjami genetycznymi. Stres, niektóre choroby oraz niedobory mogą mieć znaczenie, ale sam siwy włos nie pozwala rozpoznać ich przyczyny.
W 30 sekund
- Kolor włosa powstaje w mieszku włosowym. Gdy trafia do niego coraz mniej melaniny, nowy odcinek rośnie jaśniejszy lub biały.
- Geny w dużej mierze wpływają na to, kiedy zaczniemy siwieć i jak szybko proces będzie postępował.
- Stres może uczestniczyć w siwieniu, ale nie da się na podstawie wyglądu włosów ustalić, że to właśnie on odpowiada za zmianę.
- Stopniowe siwienie zwykle nie wymaga badań. Konsultacji warto szukać przy nietypowo wczesnej, szybkiej lub miejscowej zmianie, zwłaszcza z innymi objawami.
- Nie ma sprawdzonego, uniwersalnego sposobu na trwałe odwrócenie naturalnego siwienia.
Jak włos otrzymuje kolor i dlaczego go traci?
Barwa włosa zależy od melaniny wytwarzanej przez melanocyty, czyli komórki barwnikowe znajdujące się w mieszku włosowym. Podczas aktywnego wzrostu włosa przekazują one pigment komórkom, z których powstaje jego łodyga — część widoczna ponad skórą.
Schemat pigmentacji jest prosty:
Melanocyty w mieszku → produkcja melaniny → przekazanie pigmentu do rosnącego włosa → widoczny kolor.
Na naturalny odcień wpływają ilość i proporcje barwników: eumelaniny, związanej z brązem i czernią, oraz feomelaniny, odpowiadającej za odcienie żółte i rudawe.
Z wiekiem sprawność układu barwnikowego maleje. Znaczenie mają zarówno same melanocyty, jak i komórki macierzyste, które pomagają odnawiać ich populację w kolejnych cyklach wzrostu włosa. Gdy ten mechanizm przestaje działać prawidłowo, do powstającej łodygi trafia mniej pigmentu albo nie trafia on wcale.
Włos bez pigmentu wygląda na biały. Wrażenie szarości całej fryzury często wynika z przemieszania włosów białych z nadal zabarwionymi. Dlatego pojedyncze jasne pasma mogą wyglądać inaczej na tle ciemnych włosów niż na tle blondu.
Widoczna łodyga włosa jest martwą strukturą i nie produkuje już barwnika. Typowe siwienie ujawnia się więc w odrastającej części. Słońce, rozjaśnianie czy inne zabiegi mogą zmienić kolor długości, ale jest to inny proces niż utrata pigmentacji w mieszku.
Dlaczego jedni siwieją wcześniej od innych?
W naturalnym siwieniu duże znaczenie mają dziedziczne predyspozycje. Wiek pojawienia się siwych włosów u rodziców i rodzeństwa może być wskazówką, choć nie wyznacza dokładnego terminu ani tempa zmian u konkretnej osoby.
Każdy mieszek włosowy ma własny cykl wzrostu i nie wszystkie tracą zdolność pigmentacji jednocześnie. To tłumaczy, dlaczego siwienie zwykle postępuje stopniowo, a pierwsze jasne włosy pojawiają się tylko w niektórych miejscach. Broda, skronie i pozostałe obszary skóry głowy także mogą siwieć w różnym czasie.
Pojedyncze siwe włosy u młodej osoby nie muszą świadczyć o chorobie. Nie istnieje też jedna granica wieku, która u wszystkich oddzielałaby siwienie „prawidłowe” od wymagającego wyjaśnienia. Znaczenie mają rodzinny wzorzec, tempo zmian i towarzyszące objawy.
Praktycznie: kilka stopniowo pojawiających się siwych włosów u osoby, której bliscy również wcześnie siwieli, ma inny kontekst niż szybko powstające białe pasmo połączone z odbarwieniem skóry.
Czy włosy naprawdę siwieją ze stresu?
Stres może wiązać się ze zmianami pigmentacji włosów, ale jego udziału w siwieniu konkretnej osoby zwykle nie da się precyzyjnie określić. Nie jest też konieczny, aby włosy zaczęły tracić pigment — proces ten zachodzi również jako element starzenia.
W badaniu opublikowanym w „eLife” w 2021 r., obejmującym 14 osób, analizowano zmiany pigmentacji wzdłuż pojedynczych włosów. U wybranych uczestników odnotowano zbieżność tych zmian z deklarowanymi okresami stresu. Szczegółowe porównania dotyczyły pojedynczych osób i opierały się na odtwarzaniu poziomu stresu z pamięci. Wyniki nie dowodzą, że stres powszechnie powoduje siwienie u ludzi ani że jego ograniczenie przywróci kolor włosów.
Samo zauważenie siwych włosów po trudnym okresie nie rozstrzyga, co było przyczyną. Na podstawie wyglądu fryzury nie można ustalić udziału stresu ani oddzielić go od naturalnego przebiegu siwienia.
Ograniczanie przewlekłego stresu służy zdrowiu, ale nie daje gwarancji zahamowania siwienia ani odzyskania koloru. Nie należy też traktować siwych włosów jako miary tego, jak dobrze ktoś radzi sobie z napięciem.
Czy można osiwieć przez jedną noc?
Typowe siwienie nie polega na nagłym usunięciu pigmentu z całej długości już wyrośniętych włosów. Opowieści o osiwieniu w jedną noc nie opisują więc zwykłego przebiegu tego procesu.
W niektórych sytuacjach wrażenie gwałtownego osiwienia może wiązać się z utratą części włosów zabarwionych, przez co pozostałe białe stają się bardziej widoczne. Nagła zmiana wyglądu fryzury połączona z wypadaniem włosów wymaga oceny dermatologicznej.
Kiedy siwienie warto skonsultować z lekarzem?
Stopniowe siwienie bez innych dolegliwości najczęściej jest zmianą fizjologiczną. Konsultacja z lekarzem rodzinnym lub dermatologiem jest przydatna, gdy przebieg odbiega od tego wzorca.
Przed wizytą warto zwrócić uwagę na konkretne okoliczności:
- Bardzo wczesny początek, zwłaszcza w dzieciństwie, lub wyraźną różnicę względem rodzinnego wzorca siwienia.
- Szybkie nasilanie się zmian, szczególnie gdy równocześnie włosy nadmiernie wypadają.
- Miejscowe białe pasmo albo bielenie włosów połączone z odbarwieniem skóry.
- Inne dolegliwości, takie jak przewlekłe zmęczenie, bladość, drętwienie kończyn czy niewyjaśniona zmiana masy ciała.
- Ryzyko niedoborów, na przykład przy bardzo ograniczającej diecie lub zaburzeniach wchłaniania.
W badaniu z 2018 r., w którym porównano 120 osób z przedwczesnym siwieniem ze 120 osobami z grupy kontrolnej, u osób siwiejących stwierdzono niższe stężenia witaminy B12. Wynik wskazuje na możliwy związek, ale nie dowodzi, że niedobór powoduje siwienie. Dane dotyczące tarczycy są mniej jednoznaczne: w retrospektywnej analizie 71 przypadków z 2017 r. odnotowano związek z niedoczynnością tarczycy, jednak nie było grupy kontrolnej. W badaniu z 2018 r. wyniki oceny czynności tarczycy były prawidłowe w obu grupach. Sam kolor włosów nie pozwala więc rozpoznać niedoboru B12 ani choroby tarczycy.
Lekarz dobiera ewentualne badania na podstawie wywiadu i badania. Samo siwienie nie uzasadnia wykonywania szerokiego pakietu oznaczeń ani przyjmowania kilku suplementów „na wszelki wypadek”.
Czy można przywrócić siwym włosom naturalny kolor?
W przypadku typowego siwienia związanego z wiekiem i genami nie ma sprawdzonej metody, która niezawodnie przywracałaby trwałą produkcję pigmentu. Szampon, olejek czy suplement nie odbudowuje automatycznie układu barwnikowego mieszka.
Jeżeli siwieniu towarzyszy potwierdzony niedobór lub choroba, leczenie ma znaczenie dla zdrowia. Możliwość odzyskania pigmentacji po leczeniu niedoboru B12 opisano w pojedynczym przypadku opublikowanym w 1986 r.: u pacjenta z niedokrwistością złośliwą po podaniu witaminy B12 odnotowano powrót pigmentacji włosów. Taki opis nie pozwala określić, jak często dochodzi do poprawy, ani przewidywać podobnego efektu przy innych niedoborach lub chorobach. Nie jest też podstawą do stosowania B12 na naturalne siwienie bez wskazań. Już wyrośnięta, biała część włosa nie zabarwi się od przyjętej witaminy.
Zbilansowana dieta pomaga zapewnić składniki potrzebne do prawidłowego wzrostu włosów. Nie oznacza to, że większe dawki witamin zatrzymają naturalne siwienie. Suplementacja powinna odpowiadać rzeczywistemu niedoborowi lub konkretnemu wskazaniu.
Farbowanie zmienia widoczny kolor włosów, natomiast pielęgnacja może poprawiać ich miękkość, połysk i podatność na układanie. To odrębne cele od przywracania pigmentacji. Siwe włosy można pozostawić w naturalnym odcieniu lub koloryzować — sam ich kolor zwykle nie jest problemem zdrowotnym wymagającym leczenia.
O autorce
Lena DomańskaLena Domańska — redaktorka Bibiuti.pl. Opracowuje poradniki o pielęgnacji, makijażu, włosach i stylu. Zwraca uwagę na dobór produktów, codzienne nawyki i informacje producentów, aby ułatwiać czytelniczkom świadome wybory.
